Waarom sprookjes goed zijn voor kinderen
Sprookjes worden al eeuwenlang aan kinderen verteld. Toch vragen ouders zich soms af of ze nog wel van deze tijd zijn. Zijn ze niet te eng, met hun boze heksen en hongerige wolven? En zijn de rolpatronen niet ouderwets? Het zijn terechte vragen. Maar onderzoekers, pedagogen en vertellers zijn het erover eens: sprookjes hebben kinderen veel te bieden. In dit artikel lees je waarom, en hoe je sprookjes op een goede manier gebruikt.
Wat sprookjes kinderen opleveren
- Taalontwikkeling: sprookjes bevatten rijke taal, nieuwe woorden en herhalende zinnen die kinderen helpen taal te leren.
- Verbeelding: een betoverd bos, een sprekende spiegel of een vliegend tapijt laten de fantasie werken.
- Emotionele ontwikkeling: kinderen leren omgaan met grote gevoelens zoals angst, jaloezie en verdriet.
- Moreel besef: sprookjes laten het verschil zien tussen goed en kwaad, eerlijkheid en bedrog.
- Zelfvertrouwen: de kleine held die toch wint, laat zien dat ook jij moeilijke dingen kunt overwinnen.
- Cultureel erfgoed: sprookjes verbinden kinderen met verhalen die al generaties lang worden verteld.
- Verbinding: samen een verhaal lezen of vertellen is een moment van nabijheid en aandacht.
Moeten sprookjes eng zijn?
Veel sprookjes bevatten spannende of enge elementen. De bekende kinderpsycholoog Bruno Bettelheim stelde in zijn boek over de betekenis van sprookjes dat juist die spanning belangrijk is. Kinderen hebben angsten, ook al praten ze er niet altijd over. In een sprookje kunnen ze die angsten op een veilige afstand beleven. De wolf wordt verslagen, de heks belandt in de oven en de held keert veilig terug. Dat geeft kinderen het vertrouwen dat ook hun eigen angsten overwonnen kunnen worden.
Natuurlijk is het belangrijk om rekening te houden met de leeftijd en het karakter van je kind. Een gevoelig kind van vier heeft misschien genoeg aan een zachtere versie. Een stoere tienjarige vindt het juist spannend om de originele versie te horen.
Sprookjes per leeftijd
| Leeftijd | Geschikte sprookjes | Waar let je op? |
|---|---|---|
| 2–4 jaar | De wolf en de zeven geitjes, Het zoete pap | Korte verhalen met veel herhaling, niet te eng |
| 4–6 jaar | Roodkapje, De Bremer stadsmuzikanten, Vrouw Holle | Eenvoudige spanning en een duidelijk goede afloop |
| 6–9 jaar | Hans en Grietje, Sneeuwwitje, Rapunzel, Repelsteeltje | Spannendere verhalen; praat na over wat er gebeurt |
| 9 jaar en ouder | De zes zwanen, De gouden vogel, originele versies | Vergelijk versies en bespreek de betekenis |
En die ouderwetse rolpatronen?
Het is waar: in veel sprookjes wachten prinsessen op een prins en zijn stiefmoeders altijd slecht. Dat hoeft geen reden te zijn om sprookjes te mijden. Integendeel, het biedt een mooie aanleiding voor een gesprek. Vraag je kind wat het ervan vindt. Had Sneeuwwitje het zelf kunnen oplossen? Zijn alle stiefmoeders slecht? Bovendien zijn er in de sprookjes van Grimm ook genoeg slimme en dappere meisjes. Denk aan Grietje, die de heks te slim af is en haar broer redt, of het meisje in De zes zwanen, dat jarenlang zwijgt om haar broers te bevrijden.
Zo haal je het meeste uit een sprookje
- Kies het juiste moment. Voor het slapengaan is een vast ritueel, maar een sprookje op een regenachtige middag is ook fijn.
- Vertel of lees met expressie. Stemmetjes, pauzes en gebaren maken het verhaal levendig.
- Laat je kind meedoen. Laat het herhalende zinnen meezeggen of raden wat er gebeurt.
- Praat erover na. Wat vond je het spannendst? Wie was je favoriete figuur? Wat zou jij gedaan hebben?
- Ga creatief aan de slag. Teken een scène, speel het sprookje na met knuffels of verzin samen een nieuw einde.
- Herhaal gerust. Kinderen willen vaak steeds hetzelfde verhaal horen. Dat is goed: herhaling geeft veiligheid en helpt bij het leren.
Sprookjes beleven
Sprookjes hoeven niet alleen uit een boek te komen. Een voorstelling in het theater, een sprookjeswandeling door de stad of een tentoonstelling met illustraties maakt de verhalen nog levendiger. Zwolle liet tijdens Zwolle Grimmstad zien hoeveel manieren er zijn om sprookjes te beleven: van de voorstelling Rapunzel in de Sassenpoort tot een expositie met platen van Charlotte Dematons en maandelijkse sprookjestochten door de binnenstad.
Sprookjes zijn een cadeau dat al eeuwenlang van generatie op generatie wordt doorgegeven. Geef het door aan je kinderen, en wie weet geven zij het later weer door aan hun eigen kinderen.